Eko-Kosmologi Perspektif Ikhwan al-Shafa: Sebuah Wacana Filsafat Lingkungan

Authors

Ayu Lestari

Keywords:

Eko-kosmologi, Ikhwan Al-Shafa, Filsafat Lingkungan, Kosmologi Islam

Synopsis

Buku ini membahas pemikiran eko-kosmologi Ikhwan al-Shafa sebagai perspektif filosofis dalam memahami hubungan manusia, alam, dan Tuhan. Pembahasan mencakup teori kosmologi, hierarki alam, emanasi penciptaan, makrokosmos dan mikrokosmos, serta nilai-nilai ekologis yang menempatkan alam sebagai bagian yang saling terhubung dan memiliki nilai intrinsik. Pemikiran tersebut dikaitkan dengan kritik terhadap paradigma antroposentris dan pentingnya membangun hubungan yang harmonis, etis, dan bertanggung jawab terhadap lingkungan. Buku ini juga menunjukkan relevansi pemikiran Ikhwan al-Shafa dengan wacana ekologi global dan upaya membangun kesadaran ekologis yang berkelanjutan.

References

Abouzeid, Ola Abdelaziz. (1987). A Comparative Study Between the Political Theories of Al-Farabi and The Brethren of Purity. Kanada: University of Toronto

Afzaal, Ahmed. (2012). Disenchantment and the Environmental Crisis: Lynn White Jr., Max Weber, and Muhammad Iqbal, dalam jurnal Worldview Vol 16 No 3

Ahmad, Zainal Abidin. (1978). Ilmu Politik IV, Sejarah Islam dan Ummatnya Sampai Sekarang (Perkembangan dari Zaman ke Zaman. Jakarta: Bulan Bintang

Al-Fakhuri, Hanna dan Al-Jurr, Khalil. (2014). Riwayat Filsafat Arab Jilid I Jakarta: Sadra Press

Alikodra, Hadi S. (2012). Konservasi Sumber Daya Alam dan Lingkungan Hidup; Pendekatan Ecosophy bagi Penyelamatan Bumi. Yogyakarta: Gadjah Mada University Press

Anas, Moh. (2012). Kritik Hossein Nasr Atas Problem Sains dan Modernitas dalam Kalam: Jurnal Studi Agama dan Pemikiran Islam Vol.6 No.1. Lampung: UIN Raden Intan

Aristoteles. (1986). The Politics. Middlesex: Penguin Books

Baffioni, Carmela. (2009). Ikhwān al-Ṣafā’. Stanford: The Metaphysics Research Lab.

Bagus, Lorens. (2002) Kamus Filsafat. Jakarta: Gramedia

Bąk, I. (2024). Sustainable Development Goals (SDGs): Concept and measurement (pp. 15–41). Edward Elgar. https://doi.org/10.4337/9781035323265.00009

Bakar, Osman. (2008). Tawhid and Science: Islamic Perspective on Religion and Science Second Edition. Shah Alam: Arah Publications

Barnett, Raymond. (2012). John Muir and “Godful” Nature, dalam jurnal Religions Vol. 3

Barnhill, David Landis. (2000). Worldviews, vol. 4, no. 1. Leiden: Brill Publishing

Browne, E.G. (1902). A Literary History of Persia Vol.1. London: T.Fisher Unwin

Callatay, Godefroid de. (2005). Ikhwān al-Ṣafā’: A Brotherhood of Idealists on the Fringe of Orthodox Islam. England: Oneworld Publications

Capra, Fritjof. (1991). The Tao of Physics. London: Flamingo

Capra, Fritjof. (1996). The Web of Life: A New Scientific Understanding of Living Systems. New York: Doubleday

Capra, Fritjof. (1999). The Tao of Physics: An Exploration of the Paralells between Modern Physics and Eastern Mysticism. Massachusetts: Shambhala Publication, Inc

Capra, Fritjof. (2003). The Hidden Connections. London: Flamingo

Capra, Fritjof. (2007). The Turning Point Titik Balik Peradaban: Sains, Masyarakat, dan Kebangkitan Kebudayaan. Penerj. M. Thoyibi, diterjemahkan dari The Turning Point Science, Society and The Rising Culture. Yogyakarta: Jejak

Capra, Fritjof. (2009). The Hidden Connections: Strategi Sistemik Melawan Kapitalisme Baru. Yogyakarta: Jalasutra

Chittick, William C. (1994). Imaginal Worlds, Ibn ‘Arabi and the Problem of Religious Diversity. New York: SUNY Press

Chittick, William C. (1998). The Self Disclosure of God: Principles of Ibn ‘Arabi’s Cosmology. Albany: State University of New York Press

Chittick, William C. (2001). Dunia Imajinal Ibn al-‘Arabī: Kreativitas Imajinasi dan Persoalan Diversitas Agama. Surabaya: Risalah Gusti

Conger, George Periggo. (1922). Theories of Macrocosms and Microcosms in The History of Philosophy. New York: Columbia University Press

Dahlan, Abdul Aziz. (1999). Penilaian Teologis atas Paham Wahdah al-Wujud (Kesatuan Wujud) Tuhan Alam dan Manusia, Seri Disertasi. Padang: IAIN IB Press

Darraz, Muhammad Abdullah. (2012). Alam Sebagai Manusia Besar: Eko-Kosmologi Islam Dalam Rasā’il Ikhwān al-Ṣafā’. Jakarta: ICAS Paramadina

Darraz, Muhammad Abdullah. (2012). Islamic Eco-Cosmology in Ikhwan al-Safa’s View, dalam IJIMS Vol.2 No. 1 Salatiga

Devall, Bill. (1985). Deep Ecology. Layton: Gibbs M. Smith, Inc.

Edwards, Adrian. (1979). Contemporary Christianity as a Religion of Nature, dalam jurnal New Blackfriars Vol. 60 No. 715

Effendi, Rahayu., Salsabila, Hana., dan Malik, Abdul. (2018). Pemahaman Tentang Lingkungan Berkelanjutan, dalam jurnal MODUL Vol 18 No. 2. Semarang: UNDIP

Fakhry, M. (1970). A History of Islamic Philosophy. New York: Columbia University Press

Fakhry, Majid. (2002). al-Farabī, Founder of Islamic Neoplatonism: His Life, Works, and Influence. Oxford: Oneworld Publication

Fromm, Erich. (1995). Masyarakat yang Sehat, terj. TB. Murjianto. Jakarta: Yayasan Obor

George, Sessions. (ed.). (1995). Deep Ecology for the 21st Century. Boston: Shambhala Publications

Gibb, H.A.R. (1963). Arabic Literature. Oxford: Clarendon Press

Glasstone, Samuel. (1958). The Element of Nuclear Reactor Theory. New York: D. Van Nostrand Company Inc.

Gleick, James. (1988). Chaos: Making A New Science. New York: Penguin Books

Published

October 5, 2026

Details about this monograph

Physical Dimensions